Socrealizm [moodboard]

Obraz przedstawia trzy zdjęcia obrazów znanych artystów na bordowym tle.Obraz przedstawia cztery fotografie, widzimy obraz i trzy zdjęcia budowli, całość na bordowym tle.Obraz przedstawia fotografie modelek na wybiegu podczas pokazu mody. Całość na bordowym tle.Obraz przedstawia trzy plakaty propagandowe na bordowym tle.Obraz przedstawia fotografię Pałacu Kultury i Nauki w Warszawie. Zdjęcie umieszczone na bordowym tle.Obraz przedstawia trzy fotografie budynków umieszczone na bordowym tle.Obraz przedstawia dwie fotografie budowli i jedno zdjęcie rysunku. Całość na bordowym tle.Obraz przedstawia zdjęcie rysunku i obrazu znanego artysty. Całość na bordowym tle.Obraz przedstawia fotografię wnętrza wypełnionego różnymi rzeźbami i obrazami. Pod zdjęciem na bordowym tle widnieje opis.

Kiedy mówimy o kierunkach, nurtach w sztuce zazwyczaj mamy do czynienia z szeregiem cech dzieła, które kształtują się, dojrzewają na przestrzeni czasu. Nurty w sztuce to odpowiedź na sytuację w świecie sztuki, to komentarz na temat otaczającego nas świata jednego lub większej grupy artystów. To także często indywidualny pogląd na sztukę danej jednostki. W wielu przypadkach rozwój kierunków sztuki to ‘dzieło’ jednego artysty, który potrafił przekonać innych do swojego światoobrazu. To ‘dzieło’ człowieka, który zauważy oryginalne cechy i nazwie je za pomocą giętkiego języka swoich wypowiedzi. Co raz zostanie nazwane, pozostaje.

Socrealizm jest czymś odmiennym od kierunku. W pewnym sensie kształtował się pod przymusem, wraz z nadejściem władz komunistycznych. Nazwijmy go zatem ‘metodą twórczą’, jedyną słuszną metodą twórczą w czasie rządów komunistycznych. Sztuka po roku 1934 miała bowiem służyć celom propagandowym, stać się narzędziem partii. Maksim Gorki na Zjeździe Pisarzy Radzieckich w 1934 roku wypowiadał się na temat dzieła sztuki – powinno ono posiadać realistyczną formę i socjalistyczną treść zgodną z ideami marksizmu i leninizmu. Socrealizm był jednak pełen sprzeczności i niejasności. Główny temat stanowił sojusz robotniczo-chłopski, równość klasowa, historia ruchu robotniczego. Artyści odmawiający podporządkowania się założeniom jedynej, słusznej metody twórczej narażeni byli na represje.

Przyjrzyjmy się poszczególnym cechom charakterystycznym dla stylu socrealizmu:

  1. Architektura miała ukazywać siłę i potęgę państwa. Budynki z tego czasu cechuje monumentalizm, przeskalowanie, symetria. Znajdziemy elementy zaczerpnięte z architektury klasycznej – kolumny, attyki, pilastry, ale też wzorce z amerykańskich drapaczy chmur (w stylu art déco lub neogotyckich). Olbrzymie place (np. Plac Centralny w Nowej Hucie w Krakowie) miały za zadanie skupiać życie społeczne mieszkańców.
  2. Znaczne przeskalowanie dotyka również sztuki figuratywnej od malarstwa po rzeźbę. Postaci są monumentalne, o szerokich barkach, charakterystycznie ‘rozszerzonych’ sylwetkach. Twarze zdają się nie ukazywać emocji, ubrane w symetrycznie-geometryczną formę. Zazwyczaj spotykamy się tutaj z gestem potęgi, władzy, uniesionych ramionach jednoznacznie symbolizujących okrzyk ‘naprzód!’ czy ‘do boju!’.

Polecam odwiedzić Muzeum Zamoyskich w Kozłówce. Znajdują się tam spore zbiory 'socrealistycznych pozostałości'.